Praktijk
Er komt een moment in meditatie waarop je de blikrichting omkeert. Je let niet meer op wát je waarneemt, maar op het feit dát je waarneemt. Een korte instructie, met verstrekkende gevolgen.
Normaal gesproken is je aandacht altijd op íets gericht. Iets wat je ziet, hoort of voelt. Of op gedachten, fantasieën, herinneringen, gevoelens. Dit alles noemen we de inhoud van waarnemingen. Doorgaans functioneert je geest volledig in die inhouden, naar buiten gericht, in de buitenrand van de geest, vanuit de normale overlevingsoriëntatie.
Zonder dat je het in de gaten hebt, verlaat je daarmee je grond: de grond van je geest, de grond van je Gewaar-Zijn. Zelfs in meditatie kan dat doorgaan. Ook je adem is een inhoud. Ook rust is een inhoud. Ook licht is een inhoud.
De aanwijzing is even kort als radicaal: let niet op wát je waarneemt, maar op het feit dát je waarneemt. Je richt de zoeker van je aandacht niet op de inhouden, maar op het waarnemende, kennende vermogen van je geest zelf. Je hebt een gedachte, besef dat het jouw geest is die deze gedachte waarneemt. Je hoort iets, je voelt iets, besef dat het je kennende vermogen is dat hoort en voelt.
Je maakt het feit dát je waarneemt belangrijker dan welke inhoud dan ook, zelfs Spiritervaringen. Word je er duizelig van? Dat is een inhoud. Onrustig? Een inhoud. Kom je tot diepe rust? Ook een inhoud. Tot het kwartje valt: alles, maar dan ook alles wat ik waarneem, wordt door míj waargenomen. Ja. Precies dat.
Een behulpzame metafoor is de spiegel. Normaal zijn we uitsluitend gericht op wat er in de spiegel verschijnt. Nu richten we de aandacht op de spiegel zelf: op het spiegelende vermogen. De spiegel reflecteert alles, mooi of lelijk, zonder er zelf door te veranderen of erop te reageren. In het boeddhisme wordt dit kennende aspect van de geest 'lumineus' genoemd: lichtend, helder.
Wil je in meditatie van je onrust af, dan ben je dus alweer bezig met wat er in de spiegel verschijnt. De uitnodiging is een andere: wees de spiegel, niet het beeld.
Door te rusten in dit waarnemend vermogen wordt de grens tussen jouw geest en het non-duale Gewaar-Zijn dun. Op sommige momenten is die grens niet meer ervaarbaar. Dan ben je in contact met Gewaar-Zijn zelf.
Wie dit oefent, merkt vaak: de energie die eerst naar buiten gericht was, vloeit terug naar jezelf. De grijpbeweging van je geest komt tot rust. Er ontstaat gelijkmoedigheid, ruimte, een stilte en helderheid die je raakt aan een bestaansdimensie voorbij je overlevingsgerichtheid. Word je er duizelig van, dan is dat een teken dat je iets aan het loslaten bent, je gerichtheid op inhouden. Je kunt het vertrouwen.
Zelf werd ik er de eerste keer vooral onrustig van. Ook dat bleek een inhoud. Toen ik het opmerkte en terugkeerde naar het waarnemen zelf, viel er iets stil dat ik niet kende. Sindsdien is dit voor mij de kern van het zitten.
In de meditatie bouw je eerst rust op met stil verwijlen: aandacht bij de adem, ontspannen, panoramisch worden. Vanuit die rust wend je je interesse naar de geest zelf. Raak je afgeleid, dan breng je je aandacht opnieuw naar het feit dát je waarneemt. Daar blijf je eenvoudig bij. Je verwijlt in de geware dimensie van je geest, je geest is thuis.
Dit kun je ook buiten de meditatie doen, een paar keer per dag: neem waar wat er in je opkomt, wat dan ook, en richt dan je aandacht op dát je waarneemt. Het duurt tien seconden en het verandert de dag.
Deze beoefening komt uit het werk van Hans Knibbe, oprichter van de School voor Zijnsoriëntatie, zie ook zijn boek Zitten in Zijn, hoofdstuk 12. In de cursus verkennen we deze omkering samen, ook in oefeningen in tweetallen.
Nieuwsbrief
Elke paar weken een artikel of oefening uit de Zijnsoriëntatie, rechtstreeks in je mailbox.
Praktijk
De basisbeoefening van meditatie: rusten in de stilte van je geest, in drie stappen.
Praktijk
De hele route in zes fases achter elkaar, afgerond met het opdragen.
Praktijk
De kroon op het pad: elke meditatie-inspanning loslaten en zijn wat je al bent.
Gratis & vrijblijvend
Niet wát, maar dát je waarneemt, het klinkt eenvoudig, en onder begeleiding gaat het werkelijk leven. Plan een gratis kennismakingsgesprek.