Praktijk

De opbouw van een complete meditatiesessie

Een goede meditatie heeft een opbouw: zes fases die elk hun eigen werk doen, van bewegen tot niet-doen. Op deze pagina zet ik de hele route achter elkaar, met verwijzingen naar de artikelen waarin elke fase wordt uitgelegd.

Een route, geen ritueel

De opbouw in fases is er niet om de meditatie ingewikkeld te maken. Ze is een route om vaardig te leren omgaan met je eigen geest en in contact te komen met de openheid ervan. De hele opbouw is gebaseerd op één uitgangspunt: al vrij, al verlicht. Je werkt niet naar iets toe wat er nog niet is, elke fase legt een laag bloot die er al was.

Wie de fases kent, kan er soepel mee omgaan. Sommige dagen vraagt je lichaam om lang bewegen, andere dagen zak je snel in stilte. De volgorde blijft hetzelfde, de verhoudingen niet. Het is een route, geen ritueel.

In de Bön- en dzogchentraditie begint een zitting vaak nog vóór de eerste fase, met de negen zuiverende ademhalingen: een paar minuten opruimen, en dan pas gaan zitten.

De zes fases

  1. Meditatie in beweging. Je begint staand en bewegend: aandacht bij de lichaamssensaties, de energie laten dalen, de aandacht verruimen. Zo maak je de breuk met de dag en land je in je lichaam.
  2. Zithouding. Je bouwt de zithouding op, eerst fysiek, langs de zeven punten, dan innerlijk: gegrond, zacht van binnen, zittend vanuit je intuïtie van openheid.
  3. Afstemmen op de Spiritdimensie. Je wekt inspiratie op via het huis van Zijn en de Gestalte. De meditatie wordt licht, subtiel en rijk, je mediteert niet meer op wilskracht.
  4. Stil verwijlen. Vanuit die Spirit-inspiratie verstilt de geest: volledige aandacht op de adem, dan ontspannen aandacht, dan panoramische aandacht, ontspannen in de openheid van je geest.
  5. Aandacht richten naar Gewaar-Zijn. Je laat de inhoudsoriëntatie los: niet wát je waarneemt, maar dát je waarneemt. De aandacht verschuift naar het kennende vermogen van je geest zelf.
  6. Rusten als Gewaar-Zijn. Je laat ook de meditatie-inspanning los. Je zit als Gewaar-Zijn: open, onbeschreven, zonder tijd. Niets meer te doen.

En dan de afronding: het opdragen. Je draagt de rijkdom die je ervaren hebt op aan de mensen om je heen en aan alle levende wezens. Zo eindigt de meditatie niet bij jezelf.

Waarom deze volgorde werkt

Elke fase bereidt de volgende voor. Bewegen brengt je energie uit haar gewoontevorm, waardoor zitten makkelijker wordt. De houding is zelf al meditatie. De afstemming op Spirit maakt de geest licht en gewillig, zonder die inspiratie blijft stil verwijlen vaak droog knokken tegen gedachten. Vanuit verstilling is de omkering naar het waarnemend vermogen een kleine stap. En pas als dat vertrouwd is, kan de inspanning werkelijk vallen.

Ik heb jaren gemediteerd zonder opbouw: gaan zitten, ogen dicht, hopen op stilte. Soms kwam die, meestal niet. Met deze route hoef ik nergens op te hopen. De fases doen het werk.

Twintig minuten thuis

Thuis beoefen je deze opbouw in een dagelijkse meditatie van zo'n twintig minuten. Bijvoorbeeld: vijf minuten meditatie in beweging, dan zitten, houding opbouwen, kort afstemmen op het huis van Zijn en de Gestalte, stil verwijlen bij de adem, de shift naar dát je waarneemt, en eindigen met enkele minuten rusten als Gewaar-Zijn en het opdragen.

Word niet rigide met de verdeling. Het gaat niet om de klok, maar om de beweging van de route: van buiten naar binnen, van doen naar zijn. Begin gewoon. De rest leert zichzelf.

Deze fase-indeling komt uit het werk van Hans Knibbe, oprichter van de School voor Zijnsoriëntatie, zie ook zijn boek Zitten in Zijn. In de cursus bouwen we deze complete meditatie stap voor stap op, verspreid over acht bijeenkomsten.

Nieuwsbrief

Wil je dit soort inzichten in je inbox?

Elke paar weken een artikel of oefening uit de Zijnsoriëntatie, rechtstreeks in je mailbox.

Verder lezen

Gratis & vrijblijvend

De hele route onder begeleiding leren?

In de cursus komt elke fase uitgebreid aan bod, met alle ruimte voor jouw vragen en ervaringen. Plan een gratis kennismakingsgesprek.

Typ een trefwoord, bijvoorbeeld "ademhaling" of "retraite".