Achtergrond
Er is een verschil tussen ernaartoe werken en het alvast oefenen. Ik geloof dat je een mystieke ervaring het best integreert door te leren haar bewust op te roepen, of op zijn minst iets dat er sterk naar ruikt, in plaats van te wachten tot ze zich toevallig weer aandient.
De meeste meditatievormen werken met oorzaken: je bouwt rust, aandacht en inzicht geleidelijk op, in de hoop dat dit ooit optelt tot iets wat op verlichting lijkt. Dat is een prima weg, en ook een groot deel van wat mindfulness doet. Maar er bestaat ook een andere route, die in het Dzogchen wel de vruchtbenadering heet: je neemt het resultaat zelf als oefening. Niet toewerken naar de verlichte staat, maar haar nu al belichamen, ook al is dat eerst nog maar een glimp of een gebaar ernaar.
In deze cursus zie je dat terug in de Gestalte van Zijn: je oefent niet om ooit zo liefdevol, helder of vrij te worden als de Gestalte, je stemt je nu al af op die kwaliteit, alsof hij al in je aanwezig is. Want dat is hij ook.
Ik ken dit ook van binnenuit. In mijn eigen zoektocht kreeg ik ervaringen die mijn kijk op mezelf en het leven ingrijpend veranderden, sommige intens en ontregelend, andere stil en bevrijdend. Wat ik toen nog niet had, was een manier om erbij te kunnen komen wanneer ik dat wilde. De ervaring was gebeurd, niet gemaakt, en dat maakte haar moeilijk te vertrouwen en nog moeilijker om in mijn dagelijks leven te laten landen.
Dat is precies waarom een toevallige mystieke ervaring vaak een vreemde eend blijft: iets moois dat ooit gebeurde, in plaats van iets waarmee je leeft. Zolang je haar niet zelf kunt oproepen, blijft ze een gebeurtenis in het verleden in plaats van een vermogen in het heden.
Je hoeft de oorspronkelijke ervaring niet exact te reproduceren, dat lukt vaak toch niet en het hoeft ook niet. Genoeg is dat je iets leert oproepen dat er dicht tegenaan zit, dezelfde richting, dezelfde geur. In de visualisatie van het huis van Zijn en in het rusten als Gewaar-Zijn train je precies dat: een steeds directere toegang tot de kwaliteiten die je ooit even hebt aangeraakt.
En met herhaling verandert er iets fundamenteels: wat eerst een losse, vluchtige staat was, wordt langzaam een eigenschap. Niet meer iets wat je overkomt, maar iets wat je meebrengt, ook op een gewone dinsdagochtend. Dat is denk ik de kern van wat integratie werkelijk betekent.
Er zit wel een addertje onder het gras, en de traditie zelf waarschuwt ervoor. Dzogchen maakt onderscheid tussen nyam, een levendige, vaak zalige meditatie-ervaring die komt en weer gaat, en rigpa, de eigenlijke herkenning van je aard, die niet komt of gaat omdat ze nooit weg was. Wie de vruchtbenadering te letterlijk neemt, kan zonder het te merken op zoek gaan naar een bijzonder gevoel in plaats van te herkennen wat er altijd al is. Dan wordt oefenen jagen, en dat is precies het tegenovergestelde van thuiskomen.
Het antwoord daarop is niet minder oefenen met de vrucht, maar lichter: je gebruikt het oproepen als deur, niet als doel. Zodra je binnen bent, laat je de deur los.
Dit is volgens mij ook precies waarom Zijnsoriëntatie het lichaam en de westerse psychologie erbij haalt, en zich niet beperkt tot pure visualisatie of een zuiver conceptuele leer. Een verheven kwaliteit oproepen zonder aarding kan losraken van je leven in plaats van erin te landen. Het lichaam, en het eerlijk onder ogen zien van je psychologische patronen, is de grond die maakt dat oproepen integreren wordt in plaats van ontregelen.
Deze manier van kijken is geworteld in het werk van Hans Knibbe, oprichter van de School voor Zijnsoriëntatie, zie ook zijn boeken Zitten in Zijn en Gezonde Zelfliefde, en in de bredere Dzogchen-traditie waarop hij voortbouwt. In de cursus oefenen we dit stap voor stap, met alle ruimte om je eigen ervaringen te bespreken.
Nieuwsbrief
Elke paar weken een artikel of oefening uit de Zijnsoriëntatie, rechtstreeks in je mailbox.
Achtergrond
Kastrups idealisme, de apofatische traditie van Eckhart en Advaita Vedanta wijzen naar hetzelfde inzicht over bewustzijn.
Achtergrond
Het drielagenmodel van de geest uit Zijnsoriëntatie: wat de drie lagen zijn en waarom dit verklaart hoe meditatie werkt.
Praktijk
Staand en bewegend mediteren in vijf fases: van aandacht voor sensaties tot onbegrensd expanderen.
Gratis & vrijblijvend
De vruchtbenadering leer je niet uit een tekst, maar in de oefening zelf. Plan een gratis kennismakingsgesprek.